Grappige en minder grappige eigenaardigheden van Bénin

Het bevalt me wel, 'het woord geven aan anderen' ... Dus hieronder een uittrekseltje van de blog van Katelijne, mijn collega-junior assistant in Benin.

Natuurlijk is mijn werk binnen BTC interessant, maar wat de hele ervaring nog beter maakt, is dat ook het leven buiten het werk zo boeiend en vooral uitdagend is. Vaak is het ook belangrijk om die cultuur te begrijpen, wil je de projecten tot een goed einde brengen. Want vanuit onze denkwereld en opvoeding vinden we sommige zaken heel vanzelfsprekend, terwijl Beninezen dat helemaal niet vinden. Wij denken bijvoorbeeld dat als we een kwalitatief ziekenhuis aanbieden, met goed opgeleid personeel, goede bereikbare wegen en lage zorgkosten, de zieken wel vanzelf zullen komen. Maar dan hoor ik een vriend die bij me aankomt, vertellen dat zijn broer helemaal verlamd op de grond is teruggevonden op zijn werk. Ik vroeg wat ze ermee gedaan hebben:

“Naar huis gebracht, wat moeten ze anders doen?”

"Naar het ziekenhuis brengen?”

“Naar het ziekenhuis? Jamais, een ziekenhuis is iets wat ze hier voor de yovo’s (blanken) geplant hebben. Niet voor ons. Zijn vrouw zal hem wel masseren met natuurlijke middelen en hij zal wel beter worden”

Op dat moment begin ik kwaad te worden en met handen en voeten uit te leggen (met zelfs bijhorende tekeningen) dat het een kortsluiting in de hersenen kan zijn, door bijvoorbeeld te veel vet te eten of te weinig te bewegen. In het ziekenhuis kunnen ze een hersenscan nemen, aangepaste medicatie geven en de oorzaak achterhalen, om te vermijden dat het nog eens voorkomt. Na een lange discussie over hoe slecht de injecties en pillen wel zijn die ze geven in de ziekenhuizen en hoe goed de traditionele methode is, vertrekt hij naar huis.

Tegen 24 u ’s nachts belt hij me op met de mededeling dat hij hem persoonlijk op zijn schouders naar het ziekenhuis heeft gedragen. Hij had schrik gekregen na mijn uitleg. De verlamde broer in kwestie was wel heel kwaad geworden en riep de hele tijd: “Nee, ik wil niet naar het ziekenhuis!” (maar kon niet tegenpruttelen…).

Met de broer gaat nu alles goed. Het was inderdaad een kortsluiting in de hersenen en hij werd op dieet gezet. Na een maand loopt hij weer bijna als voordien. In dat gezin ben ik een heldin, omdat ik wist dat het misschien iets in de hersenen was. Ik ben uiteraard bij hem thuis op bezoek moeten gaan om hem te ontmoeten en af en toe belt hij me nog eens op om te weten hoe het met me gaat. Zo’n opvattingen maken het soms heel lastig om te aanvaarden hoe een andere cultuur denkt. Het maakt me kwaad als ik zie hoeveel sensibiliseringsacties er zijn over aids, en ik dan een reactie hoor van een Beninees die zegt dat deze acties niet voor hem bedoeld zijn, want dat hij nooit aids kan krijgen. Jamais! Als ik vraag waarom niet, antwoordt hij dat hij daarvoor veel te sterk en gezond is…

Een ander beweert dat de blanken wel heel erg raar zijn als ze een lichaamsdeel breken. Dan willen ze onmiddellijk een plaaster rond de verstuikte arm of het gebroken been.

“Wat een zwakkelingen! Laat dat lichaamsdeel gewoon eens goed masseren gedurende een paar dagen, met de goede kruiden en dat komt wel in orde.” Dat je been binnen 20 jaar misschien helemaal scheefgegroeid is, daar denken ze niet aan…

Iemand vertelt me met tranen in de ogen dat zijn zus net gestorven is. Ik vraag hoe het komt:

“ Comme ça”

“ Was ze ziek?”

“ Nee”

“ Heeft ze een ongeluk gehad?”

“ Nee, elle est morte, juste comme ça"...

Of “ Ik denk dat ze haar vergiftigd hebben”

“Wie?”

“Haar vijanden”

De vader van een vriend is zo aan zijn eind gekomen. Volgens mijn vriend was zijn vader een veel te goede visser en hier in Benin is er heel veel jaloezie. Daardoor hebben ze hem vergiftigd. Wie het heeft gedaan, kan mijn vriend niet met zekerheid zeggen, maar hij heeft wel een vermoeden en let maar op als hij die persoon ooit tegenkomt…

“Hebben ze een bewijs dat je vader vergiftigd is?”

“Je le sais”

“Heb je de doodsoorzaak laten onderzoeken?”

“Non”

“Wil je niet weten of je vader ziek was of vermoord is geweest?”

“…”

Hier word je heel snel vergiftigd. Als er een vliegje in je glas vliegt, wordt er toch aangeraden om de volledige inhoud weg te gooien. Misschien is dat vliegje gestuurd door één van je vijanden en bevat het gif. Als iemand een relatie heeft met iemand die niet door de familie wordt goedgekeurd, beweert men dat hij een “love potion” heeft gebruikt. Een drankje dat liefde veroorzaakt. Als je van dat drankje drinkt, word je onmiddellijk verliefd op diegene die je het drankje aangeboden heeft, ook al is het een slechte persoon. Als ik vraag om me dat drankje eens te bezorgen, (je weet nooit voor wat dat allemaal handig kan zijn), zeggen ze wel heel serieus dat ik dat beter niet gebruik, want als het op een bepaald moment uitgewerkt is en ik heb al kinderen van die man, zal hij me onmiddellijk verlaten en dan ben ik alleen met mijn kinderen. En één van mijn collega’s (de directeursassistent) kan het weten, want het is zijn eigenste zus overkomen…

Een familie waar ik uitgenodigd was om te komen eten, had een probleem. “Een vijand” had hen ongeluk toegestuurd. Dat vertaalde zich in een heks die onder de vorm van een kakkerlak hun huis binnensloop. Er gingen namelijk heel veel zaken kapot in hun huis de laatste tijd. Dat vertellen ze me dan, terwijl er rustig een kakkerlak voorbij marcheert…

Tijdens de Pinksterenfeesten was ik op weekend met mijn Beninese vrienden. We zaten op het strand te ontbijten, als ik zie dat er een enorme tropische storm aankomt. Ik meld dat even, maar krijg de reactie dat het onweer over de zee zal passeren en niet over het land, want het is vandaag feest en er zullen wel genoeg mensen geweest zijn die ceremonies georganiseerd hebben om te vermijden dat het vandaag zou regenen. Ondertussen zit de storm al op een paar meter van ons… Als ik voorstel om misschien toch de tafel al onder het afdak te zetten, zodat we niet plotseling helemaal natgeregend worden (want met zo’n tropische bui is dat al snel gebeurd), kijken me ze een beetje raar aan en zeggen ze dat dat echt niet nodig is. Een paar seconden later zitten we allemaal doorweekt aan de ontbijttafel. Als ik dan vraag hoe dat mogelijk is (op een heel serieuze manier), dan vertellen ze me dat de ceremonies niet goed uitgevoerd werden of dat er andere ceremonies gehouden hebben waarbij de regen uitgelokt werd. Het heeft de rest van het weekend geregend…

Als laatste geef ik jullie nog een interessante raad mee die ik heb gekregen op de representatie. Er bestaat een ring die je rond je vinger moet schuiven als je niet zwanger wilt worden. Als ik dan vraag of die ring ook tegen aids beschermt, kijken ze me verschrikt aan en roepen ze “nee!!” Enkel tegen zwangerschappen… Het is maar dat je het weet.