Het leven zoals het is ... de gevangenis.

Toch nog maar eens laten weten dat we hier niet gewoon voor ons plezier zitten en ons ook nog nuttig proberen te maken ondertussen! Hoe dan? Wel, ik ben al een tijdje bezig aan een onderzoek voor Advokaten Zonder Grenzen over de nieuwe Burundese Strafwet (sinds april 2009) en de gevolgen hiervan voor gedetineerden.

Bijvoorbeeld: de nieuwe Strafwet bepaalt dat kinderen onder de 15 jaar strafrechtelijk niet strafbaar zijn. Vroeger was dit 13 jaar. Dus, wat doen we dan met de kinderen van onder de 15 jaar die nu in de gevangenis zitten?
Bijvoorbeeld, de nieuwe Strafwet bepaalt dat minderjarigen tussen 15 en 18 jaar een werkstraf zouden moeten krijgen ipv een gevangenisstraf, in elk geval voor minder zware misdrijven. Dus, wat doen we dan met alle minderjarigen die nu (in voorlopige hechtenis) zitten? Bijvoorbeeld: de nieuwe Strafwet schaft de doodstraf af. Wat doen we dan met de terdoodveroordeelden die nu in de gevangenis zitten?
Still with me? Wees gerust, ik kan het nog veel ingewikkelder maken, maar ik probeer me in te houden ;)

Dus, we hebben een tijdje het Strafwetboek zitten analyseren, en dan zijn we in de dossiers gedoken in 2 gevangenissen in Burundi om te kijken voor wie de nieuwe bepalingen voordelig zouden kunnen zijn. De voorbije 2 weken hebben we van dichtbij “het leven zoals het is, de gevangenis in Burundi” kunnen meemaken. In de eerste gevangenis zaten we in een klein kamertje, met honderden dossiers rondom ons. Om in dit kamertje te geraken moest je door een smalle gang. In deze gang vond elke voormiddag en elke namiddag het bezoekuur plaats. Dus kreeg je schouwspelen als: een jonge mama die met de baby op bezoek komt bij de papa, in zijn groen gevangeniskostuum. Of een mama die foto’s bij heeft van de kinderen om aan de papa te geven. Een koppel dat elkaar probeert te knuffelen, iets moeilijker aangezien ze allebei rug aan rug staan met andere bezoekers. De hele gang vult zich met tientallen mensen, die rechtstaand, zonder enige privacy of rust, elkaar begroeten, soms na meer dan een jaar, aangezien het voor velen heel moeilijk is om het vervoer tot aan de gevangenis te kunnen betalen.

We hebben beide gevangenissen ook binnenin bezocht en hoewel ik er al een beetje aan gewend ben om moeilijke omstandigheden te zien, blijft het toch een intense ervaring. Langs de ene kant lijkt het leven er heel normaal te verlopen: je hebt een markt waar gevangenen dingen verkopen, groenten, conserven, rijst, gebruiksvoorwerpen, dingen die ze dus ‘invoeren van buitenaf’. De arme gevangenen hebben niks, buiten het rantsoen eten dat ze krijgen, d.i. een handvol bonen en een handvol bloem. De rijkere gevangenen kunnen dus dingen kopen, of laten komen van buitenaf. De levensomstandigheden zijn enorm moeilijk (in vgl. met gevangenissen bij ons), ondermeer door de overbevolking en het gebrek aan middelen. In de gevangenis van Bujumbura zitten meer dan 3200 gevangenen voor een capaciteit van 800. In die van Gitega zitten er meer 1200 voor een capaciteit van ongeveer 400. (N.B.: sinds een week zijn de gevangenen in de gevangenis van Bujumbura een staking begonnen, en weigeren ze – met geweld – nog nieuwe gevangenen binnen te laten. Vandaag zijn er rellen uitgebroken.) De gevangenen slapen in grote slaapzalen, maar dit lijken eerder donkere bunkers, volledig van beton, zelfs de bedden zijn eerder betonnen verhogingen. Opnieuw, de rijkere gevangenen kunnen een matras of een matje kopen, de armere gevangenen slapen op het beton of buiten.

Het meest schokkende van het hele gebeuren vat ik, sinds een gesprek met een sociaal assistent in de gevangenis, samen met het begrip ‘consentement’. We bezochten de vrouwenafdeling in de gevangenis. Ik vraag aan de sociaal assistent hoe het komt dat er ook zoveel babies zijn. (In Burundi mogen ze hun peuters tot ongeveer 3 jaar ofzo bij zich houden, maar in vele gevallen is dit veel langer.) Ik bedoel, dat wil toch zeggen dat veel van de vrouwen zwanger waren wanneer ze in de gevangenis belandden, of niet? Ah nee, veel van die babies worden in de gevangenis verwekt. Wanneer een mannelijke gevangene genoeg geld bijeen heeft geschraapt, kan hij een bewaker omkopen, voor minstens 2000 fbu (d.i. iets meer dan een euro), om hem over de muur te laten kruipen (of gewoon de deur open te doen), zodat hij bij de vrouwen kan geraken. ‘Hoe?’ vraag ik naïef, “heeft hij dan hier een liefje zitten of spreken we van verkrachting?” “Neenee, geen verkrachting natuurlijk”, zegt hij, “het is met ‘consentement’ (akkoord) van de vrouw, want zij krijgt ook nog eens minstens 2000 fbu.”

Even later gaat ons gesprek over de minderjarigen (15 tot 18 jarigen), die dus niet gescheiden zijn van de volwassenen in de gevangenissen (hoewel dit wettelijk verplicht is). Zegt de sociaal assistent: “er is veel homosexualiteit in de gevangenis”. Naïeve ik alweer: “Ah, zijn er al homosexuelen in de gevangenis beland sinds men homosexualiteit strafbaar heeft gesteld?” (N.B.: sinds de nieuwe strafwet van 2009 zijn homosexuele daden strafbaar met gevangenisstraf). “Neenee, dat niet, maar is veel homosexualiteit, vooral tussen volwassenen en minderjarigen.” Oh nee, ze worden gewoon verkracht ofwat?” “Neenee, ’t is met 'consentement', want ze krijgen er zeker wel 2000fbu voor.”

Man man man man man ....

Ondertussen hebben we in de dossiers drie minderjarigen gevonden (in de 2 gevangenissen die we hebben bezocht) van minder dan 15 jaar. Laat ons hopen dat we op zijn minst die drie kunnen doen bevrijden op basis van ons rapport. En zien of we andere straffen kunnen doen verminderen. “Il faut espérer. Il faut prier.”

Mama in Burundi

Mama Mia heeft haar tweede bezoek aan het Afrikaanse continent gebracht! Na Benin, nu Burundi, om toch eventjes te checken wat die dochter daar allemaal uitspookt. Ze kwam, genoot en zag dat het goed was! Genieten heeft ze gedaan: van het lekkere eten (brochette, vis, amstel, bananenwijn, gebakken banaan, in een klasserestaurant met zicht op Buja of in een lokale bar met de handen eten,...), van uitrusten aan het meer en het strand (een boekje, een briesje, een plonsje, ...), van de natuur en het land (tochtje naar het zuiden met aan de ene kant de prachtige heuvels en aan de andere kant het meer, waarin we onderweg een nijlpaard ontdekten, aankomen in een hotelletje en de prachtige zonsondergang bewonderen, een wandeling in het natuurpark met duizenden vogels en dikke nijlpaarden, naar de 'zoo' met de krokodillen en de apen, ...), van de cultuur en de Burundezen (gaan biljarten met vrienden, een bezoekje brengen aan Gitega – middelpunt van Burundi – en onderweg verbaasd het onderhandelen gade slaan van onze vrienden die levende kippen willen kopen, het museum van Gitega, het dansoptreden in Bujumbura met de “tambourinaires”, uitrusten aan een kerk en luisteren naar het kerkkoor, ...) én natuurlijk het gezelschap van Bram en mezelf bij dit alles. Ze kwam, ze zag, ze genoot en toen was ze weer weg ... Hopelijk wordt het bezoekje van de volgende mama ook zo leuk!!!

Fotootjes kijken? Klik hier!

Burundi ! (Deel 2)

Vervolg van het Burundese alfabet...

LEVENSVERWACHTING: de gemiddelde levensverwachting in Burundi bedraagt 43,9 jaar voor de man en 45,8 jaar voor de vrouw. Begin jaren negentig lag dit gemiddelde trouwens nog op 50 jaar.

MALARIA: alomtegenwoordig in Burundi. Als je bedenkt hoeveel slachtoffers er elk jaar vallen (in Afrika), is het gewoonweg schandalig dat er nog steeds geen vaccin tegen is ontwikkeld (in het Westen).

NIJL: in het Zuid-Oosten van Burundi ligt de "Bron van de Nijl', of althans de meest zuidelijke bron van de grote Nijlrivier. Tijdens ons bezoekje aan deze fameuze bron, was onze verbazing weliswaar nogal groot toen we zagen dat het om een plastic buisje ging waar een mini-straaltje uit vloeide. Maar dit is het bronnetje van een klein riviertje dat alsmaar groter wordt, en uiteindelijk uitmondt in het Victoriameer (tussen Tanzania en Oeganda) en dit Victoriameer is dé grote bron van de Nijl.

ONG: of NGO in het nederlands. Na meer dan 10 jaar conflict zijn de ngo’s en internationale organisaties massaal teruggekeerd naar Burundi. Wanneer je in Bujumbura rondrijdt is het opmerkelijk hoeveel jeeps je ziet rijden met grote logo’s op de zijkant van deze ngo’s en organisaties. Langs de andere kant valt het me wel op hoe weinig kinderrechtenorganisaties er lijken te opereren in Burundi. Blijkbaar is Rwanda internationaal gezien veel mediatieker en populairder dan Burundi en bevinden alle kinderrechtenngo’s zich daar?

PRIMUS: de naam van het Burundese bier en nationale trots. Als de Burundezen iets hebben geërfd van hun Duitse en Belgische kolonisatoren, is het wel de appreciatie van het bier! Misschien een beetje te veel zelfs soms ...

Q: euhm...

RELIEF: men zegt altijd van Rwanda dat het het land van de « duizend heuvels » is (« le pays des milles collines » ), maar voor Burundi geldt zeker hetzelfde. Buiten de vlakke strook langs het Tanganyikameer, is Burundi niets anders dan een opeenvolging van heuvels.

R – L : Burundezen verwisselen tijdens het spreken heel vaak de R en de L. Grappige voorbeelden zijn: bluré ipv brûler, proronger ipv prolonger.

STOF : onverklaarbaar, maar om de paar dagen ligt alles in ons huisje bedekt met een laag stof , dat eerder zand is ...

TAXI: zoals overal in Afrika is er een verscheidenheid aan openbaar vervoer te vinden in Burundi. Je hebt de ouderwetse busjes, letterlijk volgestouwd met mensen, die er zich dan proberen uit te wurmen op de plaats van bestemming. Ook gewone taxi’s vind je op elke hoek van de straat (in tegenstelling tot Benin !). De taxi-moto’s waar Benin er miljoenen van telt, zijn hier heel wat schaarser, maar blijkbaar maken ze wel hun opmars omdat de taxi’s te duur zijn voor de gewone Burundees. En ze zijn nog gevaarlijker dan in Cotonou! Maar wat ik nog nooit gezien had, zijn de ‘taxi-fietsen’. De eigenaars maken hun bagagedrager zo comfortabel mogelijk en vervoeren mensen voor een nog lagere prijs.

URBANISATIE : Burundi heeft één van de laagste stedelijkheidsgraden ter wereld. Ongeveer 10 % van de Burundezen woont in één van de schaarse steden van het land, die dus niet al te groot zijn. Zo vind je trouwens geen enkel rood licht in heel Burundi, zelfs niet in heel Bujumbura ! “Da’s maf, he” zegt Bram dan ;) Het gaat zelfs zo ver dat men beweert dat er ook geen echte dorpen bestaan in Burundi. Iedereen woont gewoon op een heuvel, zo ver mogelijk van elkaar om toch een lapje grond te kunnen vinden.

VROUWEN : zoals overal, is de situatie van de Burundese vrouw minder te benijden dan die van de man. Het is meestal de vrouw die werkt – hard werkt – op het veld, terwijl je op elk moment van de dag in de barretjes naast de weg enkel mannen pintjes ziet drinken. Men mag natuurlijk niet veralgemenen maar toch...
Trouwens, ook hier zijn zeer veel vrouwen tijdens de ‘crisis’ (burgeroorlog) slachtoffer geworden van seksueel geweld. Het gaat zelfs zo ver dat men beweert dat, hoewel het aantal mensenrechtenschendingen sinds de crisis sterk daalt, dit niet het geval is voor verkrachtingen.

VERKIEZINGEN : in juni 2010 hebben de volgende verkiezingen plaats en nu al zijn ze voorwerp van vele discussies. Er zal over alle machtsniveaus moeten gestemd worden en voor de eerste keer zal ook de President rechtstreeks verkozen worden. Terwijl de laatste rebellenbeweging de wapens heeft neergelegd in mei, blijft de politieke toestand in het land natuurlijk fragiel. Toch is de hoop van de Burundezen groot dat de jaren van vrede en vooruitgang zijn aangebroken.

VLUCHTELINGEN : in Burundi bestaan nog steeds 4 vluchtelingenkampen, met vluchtelingen van het conflict in de jaren 90 maar zelfs nog van het conflict van de jaren 70. De overheid heeft beslist dat alle vluchtelingenkampen moeten opgedoekt worden. Organisaties zoals het Rode Kruis proberen de vluchtelingen te overtuigen om terug naar hun oorspronkelijke gebied te trekken door hun te ondersteunen op vlak van infrastructuur, gezondheidszorg, watervoorziening e.d.

WATERVALLEN: zoals in vele Afrikaanse landen, kan je ook in Burundi prachtige watervallen vinden. Geweldig om te zien, en vreselijk koud als je eronder gaat staan!

X - Y - Z: hier moet ik nog eens over nadenken...

Zoektocht naar "certificaat van afstuderen"

Gisteren eventjes gepraat met Divine, vrouw van Cleophas (een Burundees bevriend koppel, hun dochtertje heet trouwens Clévine - heb je 'm, heb je 'm? ;-) ) die sinds vorig jaar is afgestudeerd in psychologie (of “assistant social et psychosocial”). En ook al een hele tijd stage heeft gedaan. Op zich superinteressant om het met haar te hebben over psychologie en hoe dat hier gezien wordt. (Een psychologische ‘afwijking’ komt bijvoorbeeld zonder enige twijfel voort uit een trauma. Nu, hier kan je kiezen uit allerhande trauma’s, gezien de jaren burgeroorlog, kindersterfte, armoede, ... Maar wat dan met iemand die gewoon depressief lijkt, zonder enige echte aanwijsbare reden? Die persoon heeft een trauma opgelopen als kind, misschien herinnert hij zich dat niet meer, misschien was het een trauma van toen hij nog in de baarmoeder zat). Maar dit dus tussen haakjes. Waar ik eigenlijk over wou vertellen, is over haar zoektocht naar haar “certificaat van afstuderen”. Om werk te zoeken en te vinden, heeft ze immers niet gewoon haar diploma nodig. Want een diploma kan je ‘kopen’ en vervalsen. Ze heeft een “certificaat van afstuderen” nodig. Hoe kan ze dit bekomen? Ze gaat eerst naar de centrale bibliotheek van Bujumbura, die haar een officeel attest geeft (waarvoor ze moet betalen). Met dat attest moet ze naar alle campussen van Bujumbura gaan en naar alle bibliotheken (ongeveer 6 van elk), ook al zijn dit niet de campussen waar ze heeft gestudeerd of de bibliotheken waar ze boeken heeft geleend. Waarom? Elke campus en elke bibliotheek gaat dan na of ze daar ooit geweest is, en of ze daar ooit boeken heeft geleend, en of ze die dan wel heeft terug ingeleverd. Dit duurt dan telkens een paar dagen, en telkens moet ze betalen. Ze kan ook best gewoon ginder blijven zitten tot ze alles opzoeken, of elke dag teruggaan tot ze het hebben gedaan, anders ben je niet zeker dat het ooit wel gebeurt. In elke campus en elke bibliotheek krijgt ze dan ook een attest (tenzij ze dus een boek heeft geleend en nooit heeft teruggebracht, of ze iets anders vinden wat niet in de haak is). Met dat attest gaat ze terug naar de centrale bibliotheek, waar ze hier één officieel attest van maken dat al deze bewijzen groepeert. Ondertussen heeft ze dan ook een attest moeten bekomen dat ze haar thesis heeft ingediend en verdedigd. Dit doet ze door er een samenvatting van te schrijven, naar haar promotor en nog wat mensen te gaan, die dan een officieel attest maken dat ze inderdaad haar thesis heeft verdedigd bij hen. In haar geval was dat onhandig, want dit was niet in Bujumbura, maar in het binnenland, omdat ze haar thesis heeft gedaan over gevallen die ze is tegengekomen tijdens haar stage. M.a.w. tripje naar het binnenland, promotor, stagemeester enzo zoeken, attestje maken, ...Ze moet ook nog wat andere attesten hebben natuurlijk, bijvoorbeeld van haar punten per jaar enzoverder enzoverder. Met al deze attesten gaat ze dan naar de Directeur van weet-ik-veel die dan bekijkt of haar dossier volledig is en die ..... jaaaaaaaaaa, haar een certificaat van afstuderen ondertekent ! En het grappigste van al: het eerste officiële attest van de centrale bibliotheek vervalt na 1 maand. Dus, als ze niet met dat attest is langsgeweest bij alle bibliotheken en de hele rompslomp heeft verzameld na 1 maand, vervalt alles en kan ze gewoon opnieuw beginnen !!

Ik begrijp nu wel dat als een werkgever zo’n certificaat onder ogen krijgt, hij wel 100% zeker is dat het geen fraude is! Laat ons zeggen dat ik met open mond naar haar verhaal geluisterd heb. Het houdt haar dan ook al heel lang bezig en eindelijk, eindelijk, gisteren heeft ze haar hele dossier bij de Directeur ingeleverd! Om dan te horen dat hij op vakantie was. Maar alles komt in orde, ça va aller!

Burundi !

Het Burundese alfabet! Hoe kan ik beter over ons landje vertellen dan door gewoon een Burundees alfabetje te maken? Toegegeven, het is grotendeels een vertaling van het alfabet dat André (Belgische BTC-vrijwilliger) een tijdje geleden heeft opgesteld, maar dat maakt het er niet minder tof op, he! Hieronder vinden jullie het eerste deel.

AMAHORO: betekent « vrede » in Kirundi, de taal in Burundi. Men zegt vaak Amohoro om elkaar goeiedag te zeggen.

BROCHETTE : één van dé ontdekkingen op culinair vlak. In alle bars en restaurants kan je – meestal heerlijke, af en toe wat taaie - brochetten bestellen van schapen-, runds-, kippenvlees of vis, een zeer populair gerecht of tussendoortje (tussen de vele pinten bier) bij de Burundezen. Een groot verschil ook met Benin of Senegal waar nauwelijks goed vlees te vinden was.

CRISIS: voor Europeanen misschien ondertussen synoniem voor de financiële en economische crisis, voor Burundezen eerder de term om de burgeroorlog aan te duiden die het land verscheurde tussen 1993 en 2005. Dit had ongeveer 300.000 doden en ongeveer 800.000 vluchtelingen tot gevolg. Deze crisis heeft vanzelfsprekend erge gevolgen op alle niveau’s: verzwakking van de staat, verwoesting van de infrastructuur, intellectuele leegloop aangezien vele opgeleide mensen het land verlieten, psychologische en sociale trauma’s, verhoogde armoede en probleem van kindsoldaten, straatkinderen, wezen, etc.

DEMOGRAFIE: er wonen een dikke 9 miljoen mensen in Burundi. De bevolkingsgroei wordt geschat op 3,7 procent en men schat dat er in 2050 zowat 25 miljoen mensen zullen rondlopen in Burundi. Het aantal kinderen per vrouw staat op 6,8.

ETNIE : de verschillende etnieën in Burundi zijn: Hutu, Tutsi, Twa en Ganwa.

FIETS : hét transportmiddel van de Burundees, hoewel een beetje paradoxaal als je weet dat Burundi bijna uitsluitend uit heuvels bestaat... De Burundese boer laadt zijn bananen, eieren, kippen, maniok, ... niet op één of andere ezel, maar wel in grote stapels op zijn bagagerek, om vervolgens de heuvel af te bollen, op hoop van zegen dat de remmen nog werken... Om de heuvel terug op te rijden, grijpen ze zich vast aan de camions die het binnenland weer inrijden... Moet het gezegd dat er hier vaak accidenten gebeuren?

GEOGRAFIE: Burundi ligt in het Grote Merengebied in Centraal-Afrika, tussen Congo (RDC) en Tanzania, onder Rwanda. Het ligt deels langs het Tanganyikameer. Dit prachtige meer, 650 km lang, 50 km breed en tot 1500 meter diep, omgeven door de heuvels van Burundi, scheidt Congo van Burundi. Men beweert dat in dit meer de meeste vis zit van heel de wereld! Het grootste deel van Burundi is heuvelachtig en maakt deel uit van het Groot-Afrikaans Plateau, dat de grens vormt van twee reusachtige rivierbekkens: de Congo en de Nijl. Burundi is iets kleiner dan België (0,9 x België), met een oppervlakte van 27.830 km².

HECTARE: 0,4 hectare is de gemiddelde grootte van de landbouwgrond die een Burundese familie bezit, veel te weinig dus. Met ongeveer 300 inwoners per km² en een sterke demografische groei, blijft het grondbezit – en vooral het gebrek aan grond – één van de meeste gevoelige problemen in de Burundese samenleving. En hoewel 90 % van haar bevolking van de landbouw moet leven, blijft Burundi een grote invoerder van tarweproducten.

ISLAM: iets meer dan 10 % van de bevolking is moslim en 90% christen. De islam, het katholicisme en het protestantisme bestaan naast elkaar zonder enig probleem.

IMPORT: alle geïmporteerde producten in Burundi passeren langs de havens van Dubai en Dar Es Salaam, met nadien nog 3 dagen per camion om de 1000km af te leggen die Bujumbura scheidt van de Indische Oceaan. Spijtig genoeg fabriceert Burundi zeer weinig eigen producten. Men vindt daarom enorm veel chinese en arabische producten in de winkels en op de markt, terwijl de europese – quasi onbetaalbare - producten nauwelijks te vinden zijn. Daarstraks kocht ik bijvoorbeeld 1 blikje tonijn voor 3 euro en liet ik shampoo staan die me 7 euro zou gekost hebben...

JAMBU: hallo !

KINDSOLDATEN: ook in Burundi werden kindsoldaten veelvuldig ingezet tijdens de ‘crisis’ (burgeroorlog) en ook nu nog blijven straatkinderen een gemakkelijk doelwit voor bendes in de heuvels. Ze worden meegelokt met valse beloftes en vinden opnieuw een soort familiegevoel en eigenwaarde terug in de bende. Vele NGO’s hebben ondertussen specifieke projecten opgestart om alle ex-kindsoldaten een opleiding te bieden en terug te integreren in hun familie of gemeenschap.
(Op de foto is het een acteur-tje dat meespeelde in Na Wewe, de kortfilm die hier gedraaid werd in augustus)

KIRUNDI: in Burundi wordt, in tegenstelling tot vele andere Afrikaanse landen, één taal gesproken door àlle Burundezen, nl. het Kirundi. Frans is de officiële taal, maar wordt door velen niet verstaan of gesproken.

KOLONISATIE : Burundi heette vroeger Urundi en werd vanaf 1919 een door België bestuurd mandaatgebied van de Volkenbond. In 1962 werd Burundi als onderdeel van Rwanda-Urundi onafhankelijk van België. Het werd een onafhankelijk koninkrijk onder de naam Koninkrijk Burundi. Ondertussen is het republiek Burundi. De sporen van de kolonisatie lijk je ook terug te vinden in de gebouwen in Bujumbura, waarvan de architectuur doet denken aan gebouwen uit de jaren 50 in Brussel (zie foto). Ook de Burundees lijkt trouwens geboren met een baksteen in zijn maag, want alle huisjes in het binnenland worden van bakstenen gemaakt.

To be continued

Bram aan het woord

Bon, na 2 maand en 13 dagen is het ongetwijfeld hét uitgelezen moment voor een bescheiden bijdrage aan het blogje van mijn kant. Laat ik met de deur in huis vallen: is het eten hier lekker? Zeker dadde. Er zijn de volgende eetbare vissen : de petieterige ndangala, de behoorlijk grote mukeke die enkel in het Tanganyika-meer rondzwemt, de sangala die overal elders ook rondzwemt, en de couhé die eerlijk veel te groot is om alleen op te kunnen. Er is pili pili, in grote mate, er zijn de alomtegenwoordige brochetten, bonen, frietjes, gefrituurde bananen, en af en toe een chimpansee of nijlpaard, al afhankelijk van de honger.

De mensen hier zijn vriendelijk, aangenaam, bereidwillig, gemakkelijk, joviaal... Niet alles gebeurt altijd even snel, maar als alles snel vooruit moet gaan dan moet je eigenlijk niet in Afrika zijn. En er is veel werk aan de Burundese Rode Kruis-winkel... of toch aan het project dat ik opvolg in Rumonge, in het zuiden van het land. Waar gaat het over?

Het project wil teruggekeerde vluchtelingen – een beetje een relatief begrip want vaak woonden ze meer dan 30 jaar in Tanzania – helpen reïntegreren op de Burundese heuvels. Het bouwt dit jaar 200 huizen, en volgend jaar nog eens hetzelfde aantal. Verder worden verenigingen opgericht om voor een ietwat stabiel inkomen te zorgen (maniok, geitenteelt, maar ook kleine handel), krijgen een 150-tal mensen een professionele opleiding (lassen bv), (her)leggen we waterbronnen en nieuwe leidingen, bouwen we 750 latrines, en krijgen een hoop mensen vormingen in gezondheid, hygiëne en eerste hulp. Dat is het voornaamste.

De voornaamste stressfactor is dan weer het regenseizoen, dat beter wat later was gekomen omdat de daken nog niet op de huizen liggen, en die liggen er nog niet omdat de leverancier zijn golfplaten (veel) te laat levert. Golfplaten die uit Nairobi moeten komen en waarvan het nog niet eens zeker is dat ze Uganda vlot passeren dankzij Kony en ander rebellengedoe.

Een paar weken geleden moest ik in de meest zuidelijke provincie zijn, en daar zie je heel goed de vluchtelingen die, met een wit zeil van UNHCR en wat stro, een voorlopige woning improviseren. In dezelfde provincie zijn er een aantal vluchtelingenkampen, waaronder eentje van het rode kruis. Toeval of niet, toen we eraan kwamen speelde de cassette net den Bob: Exodus... movement of the people... Eind dit jaar sluit wellicht het laatste grote vluchtelingenkamp net over de grens in Tanzania, en zullen enkele tienduizenden hun plaatsje moeten zoeken in dit al overbevolkte landje.

Wat is Burundi na een goeie 2 maand nog meer? Het meer, waarbij we af en toe eens staren naar de heuvels van Congo en ons afvragen wanneer ze tevoorschijn zullen komen, een partijtje tennis s’avonds waarbij ik meestal aan zelfbeheersing inboet, een spelletje biljart met collega’s, beperkte verkeersveiligheid voor wie zich met de moto verplaatst, en nog steeds het grote onbekende, want eerlijk, na 2 maand valt er eigenlijk nog niet al teveel te vertellen...

Het leven zoals het is ...

“Zullen we dit weekend maar eens gewoon rustig thuis blijven?” zei Bram vorige vrijdag. Het kwam me goed uit want ik moest het hele weekend werken. Ik was immers voor Advokaten zonder Grenzen een projectvoorstel aan het schrijven i.v.m. straatkinderen. En de deadline was gisteren om 17u. Je kan het al raden, het kan niet Afrikaanser en voorspelbaarder: na heel veel stressen (van mij natuurlijk, niet van de anderen), afzien en letterlijk racen door de stad om dan 3 verdiepingen op te rennen, hebben we het 60p. dikke voorstel ingediend bij de delegatie van de Europese Commissie om 2 min. voor 17u. Jaja, een paar weken werk, als stagaire inderdaad, om misschien helemaal geen financiering voor het project te krijgen. We zullen zien...
Bram gaat regelmatig op missie naar Rumonge om de situatie in het project ter plekke te bekijken. Bij hen ook wat stress: ze zijn tegen de klok huizen aan het bouwen voor vluchtelingen en families in moeilijkheden, want het regenseizoen gaat beginnen ... en ja, geen verrassing eigenlijk: de levering van de golfplaten voor de daken heeft 3 weken vertraging, want de golfplaten staan nog in Nairobi. Euheuh.

Maar veel interessanter: waarom hadden we vorig weekend eigenlijk rust nodig? De 2 weekends ervoor hadden we Burundi nog wat verder verkend. Het eerste weekend was met een bende BTC-vrijwilligers en Rode Kruis-collega’s naar Bururi. Zaterdag onderweg even gestopt op een idyllisch plekje om te zwemmen in het Tanganyikameer en ’s avonds op het gemakje gezellig gegeten. Zondag zijn we dan gaan wandelen in het woud van Bururi. De gids verraste ons met de mededeling dat er chimpansees zaten in het woud en toen we ze dan nog te zien kregen op het einde van de wandeling kon ons geluk helemaal niet meer op! Zelfs de gids was blijkbaar verrast dat we hen zo lang en van zo dichtbij konden bezig zien. Spijtig genoeg heb ik geen foto’s, enkel wat mislukte filmpjes !

Het tweede weekend kregen we Eveline op bezoek vanuit Tanzania waar ze als BTC-vrijwilliger werkt. Zalig ! ;) We hebben er dan maar weer een actief weekend van gemaakt, door een tripje te maken naar Rutana. Onderweg bezochten we de “Bron van de Nijl” die jawel, beste vrienden, hier in Burundi ligt, aangezien het Victoriameer (tussen Tanzania en Oeganda) de bron is van de Nijl en de grootste rivier die in het Victoriameer uitmondt, hier in Burundi ontspringt. Hilarisch om die bron te bekijken (zie de foto met veel mensen rond een pipi-straaltje). Bij de bron hebben ze ook een klein piramidetje gebouwd, kwestie van het geheel een beetje duidelijk te maken, he. We zijn ook gestopt bij een warmwaterbron, die blijkbaar door de plaatselijke bevolking als collectief bad wordt gebruikt. De mannen hebben hun afdeling (zie foto) en de vrouwen. Spijtig genoeg hebben Eveline en ik het vrouwenbad niet uitgeprobeerd, want – zowat 5 keer zo klein als de mannenpoel – volzet met zowat 30 vrouwen en kinderen die ons met grote ogen bleven aankijken. Bram is er wel gewoon bijgesprongen bij de mannen waar hij gezellig een babbeltje sloeg met wat franssprekende jeugd. De volgende dag namen we een geweldige verkwikkende, want ijskoude, douche in de watervallen, die we op zowat 4 verschillende niveaus konden bewonderen. Geweldig gewoon. En ten slotte wierpen we nog snel een blik op een magnifieke vallei en rotsketen, vooraleer we weer richting Bujumbura moesten sjeezen. Een zalig weekend, merci voor het bezoekje, Eveline!

Fotootjes kijken? Klik hier!